Anasayfa | Eczanelerimiz | İletişim-Künye | Resmi Kurum telefonları | Haber Ara | Sitene Ekle | RSS Kaynağı

HABER ARA


Gelişmiş Arama

EN ÇOK OKUNANLAR

Takvim

Yaşam İçinde Ki Garip Meslekler

Adnan Güllü

Adnan Güllü

Yorumlar  Yorum Sayısı : 0
Okunma  Okunma : 3365
Tarih  Tarih : 17 Nisan 2014 10:05
 

Yaşam İçinde Ki Garip Meslekler

 

Yaşamın içinde öyle garip meslekler var ki, insanlarda ister istemez tebessüme yol açmakta. İşte bunlardan biri olan tabakhaneye köpek dışkısı taşıma mesleği. Bu işi anlatmadan önce deyimleşen ve yaşamımızın çok alanında uygulanan sözcükler yumağını üzerinde duralım.  Tabakhaneye b…k yetiştiriyorsun” deyimi. Gelin hep birlikte bunun hikâyesini okuyalım.

 Osmanlı döneminde deri tekeli olan bir yer vardı; adı Safranbolu.. Safranbolu'da tabaklanmayan deriyi satanlardan, o dönemin tüccarları alış veriş yapmazlardı ve bu deri işi yapanlara Debbak(Dabbak) denirdi.  O dönem çok para kazanan  Safranbolulu iş adamları Köşkler, konaklar ve çok odalı evler yaptırmış, bazı evlerin içine çeşme dahi getirilmiştir... Günümüzde Safranbolu’yu ziyaret ederseniz bu şahane konakları müze gibi gezebilirsiniz.   

Safranbolu'da taze köpek dışkısı için! Tabakhanelerde yaygın olarak binlerce köpek beslenirmiş. Ham deri, kıllardan, yağ ve et tabakalarından mekanik olarak temizlendikten sonra kimyasal olarak işlendiği "sama" safhasında, taze köpek dışkısı enzimlerine ihtiyaç duyulduğundan, tabakhanelerin olduğu yerleşim yerlerinde çoluk çocuk ellerinde teneke maşrapalar, köpek dışkısı toplarlar, "sama" işlemi ancak dumanı tüten taze dışkı ile yapılabildiğinden koşa koşa tabakhanelere yetiştirirlermiş, çünkü bayatlarsa para etmezmiş.

 Sonraları İstanbul Kazlıçeşme semtinde kurulan deri fabrikaları da aynı yöntemi yıllarca kullanmış. Hayvanların derilerinin işlendiği atölyeler köpek dışkısı için yanar tutuşurlarmış. Çünkü bir tek taze köpek bokunda bekletilen deri yumuşacık, kıl köklerinden arınmış, gözenekleri açık, ince, homojen... Yani kaliteli olabilirmiş.  Bu nedenle köpek çiftlikleri kurulmuş... Binlerce köpek beslenmiş, üretilmiş ve hatta köpeğin dışkısını sıcak ve kurumadan yetiştirmek için sistemli bir iş örgütlenmesi kurulmuştur.

Eskiden Elbistan’da dericilik sanatı olan Dabbak’lar vardı. Bugünün Köprübaşı mahallesi sınırları içinde kalan şimdinin Ceyhan parkının hemen karşısında “Haydarların bahçesi “ adı ile anılan Ceyhan kenarında deri temizleme yeri olan Tabakhane vardı. Derilerin yıkandıktan sonra köpek dışkısının katılarak toplandığı sulu çukurun adına  “Haden” denirdi. Bu hadenin bölgemizde dericilikten başka bir işlevi daha vardı. Kadın hastalığına yakalanmış olan kadınları buraya getirerek üstünden atlatırlardı ve onun iyileşeceğine inanılırdı. O hadenin suyundan şişelere doldurularak evlere götürülür, evin her köşesine dökülürdü. Amaç “eve kötü ruhlar gelmesin varsa büyüler bozulsun” diye dualar edilirdi. Haden sahibine de birkaç kuruş para ödenirdi. Bu hurafe olan bu gelenek yıllarca sürdü.o tabakhane devre dışı kalınca bu uydurma gelenekte bitti.

Bugün bu tür dericilik tamamen ölmüş olup,  yapay olarak yani kimyasallarla da aynı sonuç elde edilmeye başlanınca köpeklerin de, dışkı toplayıp yetiştirenlerin de pabucu dama atılıvermiş.  O zamanlar hızlı koşanlara, bugün ise deli gibi araba sürenlere "Tabakhaneye bok yetiştiriyor" denmesi yeni kuşakların nereden geldiğini bilmediği, merak ettiğini de sanmadığım bir deyiş.

Günümüzde bu işletmelerin hiç biri yok. Deriler işlenmek için tabakhaneye getirilince, önce ısıtılarak üzerindeki kir, kan gibi maddelerden arındırılır ve yumuşatılır. Ardından kılları gevşetmek, deriyi temizlemek ve yüzeyini pürüzsüzleştirmek amacıyla kireç, sodyum sülfür ve su çözeltisine batırılır. Bu karışım kıl köklerini ve üst tabakayı eriterek, deriden ayrılmalarını sağlar. Üzerinde kalan etler makineyle alınır ve deri yıkanır. Koyun derisi gibi küçük deriler, kireç ve sodyum sülfürden oluşan bir macunla sıvanarak yada sıcak buhar odasında birkaç saat asılı bekletilerek ayrıca yumuşatılır. Blöze haline gelen deri, sepileme işleminden geçtikten sonra, perdahlama safhasına gelir. Bu safhada genellikle el ve ayak makineleri yardımıyla deriler açılır, kurutulur ve tavlanır. Daha sonra iskefe makinelerinde yumuşatılır, gergeflere gerilerek kurutulur ve kenarları kesilir. Kullanıma hazır olması için de deri boyanır, cilalanır ve preslerle ütülenir.

  -Belki de içinde b...k kelimesi geçtiğinden günümüze kadar gelebilmiş. Safranbolu'da deriyi işleyip kullanılabilir hale getiren meslek erbabına; "Dabbak mısın; it bokuna muhtaçsın"  denirmiş.! Bu söyleyiş sadece Safranbolu’da değil bizim Elbistan’da çok kullanılırdı. Günümüzde artık kimyasallar sayesinde it dışkısına gerek kalmamıştır ama tabakhaneye dışkı yetiştirenler çooook.

 

Adnan GÜLLÜ

Tarih Araştırmacısı

 

 

 

 

 

 
Bu haberi paylaş: Google Favorilerime Ekle Google Facebook'a GönderFacebook Yahoo'ya EkleYahoo Digg'e EkleDigg Del.icio.us'a EkleDel.icio.us
 
Tavsiye Et Tavsiye Et | Yorum Yaz Yorum Yaz

 

Adnan Güllü Adnan Güllü
WASHİNGTON ANITI ve OSMANLININ HEDİYESİ

Tarihçi

Zafer Eren Zafer Eren
KIRMIZI VE GRİ

DÜZ AYNA

A.İhsan Kuyumcu A.İhsan Kuyumcu
YOL AYRIMI

Şair-Yazar-Ressam

Mustafa Eşlik Mustafa Eşlik
YÖNETİCİLİK, LİDERLİK VE DUYGUSAL ZEKA

Yazar

Mahir Başpınar Mahir Başpınar
CÜCÜK TEPE (!)

Şair-Yazar

Hanifi Kara Hanifi Kara
EFENDİLER EFENDİSİ'NE

Eğitimci, Şâir ve Yazar

Sait Çolakoğlu Sait Çolakoğlu
ANAMIZ

Şair

Ömer Çay Ömer Çay
SEFA GELDİN RAMAZAN

Şair

Bilal Ay Bilal Ay
SUÇ KİMİN?

Ziyaretçi Defteri

OKU

YAZ

Gazetemiz

Önceki Gazeteler İçin Tıklayınız

Elbistan'da Hava


RSS Kaynağı | Yazar Girişi

Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
bizimelbistangazetesi.Com © 2007-2019 Tüm Hakları Saklıdır.Kardeş Site www.bizimogretmenler.com Düzenleme: Kosker - www.bizimogretmenler.com